Όλες οι διακρατικές οικονομικές συμφωνίες θα πρέπει να σέβονται τον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, κάτι που ισχύει βεβαίως και για τα μνημόνια που υπέγραψε η Ελλάδα με τους δανειστές της. Αυτό αποφάνθηκε το Δικαστήριο της Ε.Ε με την 102/2016 απόφαση επί των αιτήσεων αναίρεσης που κατέθεσαν ιδιώτες καταθέτες καθώς και μια Κυπριακή διαφημιστική εταιρία. Μετά την υπαγωγή της Κύπρου σε καθεστώς μνημονίου καθώς και των δύο συστημικών τραπεζών (Λαϊκής και Κύπρου) σε πρόγραμμα αναδιάρθρωσης, μετά από απόφαση του Eurogroup, οι καταθέσεις ιδιωτών άνω των 100.000€ υπέστησαν σοβαρές απώλειες.

Το Γενικό Δικαστήριο της Ε.Ε είχε απορρίψει τις προσφυγές ακύρωσης της δήλωσης του Eurogroup με το σκεπτικό ότι η χρηματοοικονομική βοήθεια στην Κύπρο προερχόταν από τον ESM ο οποίος δεν είναι θεσμικό όργανο της Ε.Ε. Την απόφαση αυτή του Γενικού Δικαστηρίου επικύρωσε το ΔΕΕ απορρίπτοντας τις αιτήσεις αναίρεσης των καταθετών.

Ως προς το ζήτημα των αποζημιώσεων, το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η υπογραφή του κυπριακού μνημονίου ανταποκρινόταν «στο σκοπό του γενικού συμφέροντος της Ε.Ε» και ειδικότερα «στη διασφάλιση της σταθερότητας του τραπεζικού ζητήματος της ευρωζώνης». Στην περίπτωση του κουρέματος των τραπεζικών καταθέσεων, το Δικαστήριο απέρριψε τον ισχυρισμό ότι τα μέτρα που ελήφθησαν «συνιστούν υπέρμετρη και απαράδεκτη παρέμβαση στην ουσία του δικαιώματος ιδιοκτησίας των καταθετών (βάσει του άρθρου 17 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων).

Παρολ’αυτά για πρώτη φορά αναφέρεται ρητά σε ευρωπαϊκή απόφαση ότι τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα (μεταξύ των οποίων και η Commission) δεσμεύονται από το Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων Ε.Ε, ακόμη κι όταν ενεργούν στο πλαίσιο μνημονιακών προγραμμάτων του ESM.

Με τη σημερινή απόφαση ανοίγει η πόρτα για άσκηση αγωγών αποζημίωσης ιδιωτών από χώρες που έχουν πληγεί από τα μέτρα λιτότητας όπως η Ελλάδα, η Πορτογαλία, η Ιρλανδία και η Κύπρος σε περίπτωση που θίγονται ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα.

Το γραφείο μας θεωρεί ότι η νομολογία αυτή θα μπορούσε να αποδειχθεί καταλυτικής σημασίας στην επερχόμενη εκδίκαση των υποθέσεων των Ομολόγων Ελληνικού Δημοσίου τα οποία «κουρεύτηκαν» στο όνομα του δημοσίου συμφέροντος.