Από τη δεκαετία του 1970, το φαινόμενο των απαγωγών παιδιών από τον ένα γονέα έχει αυξηθεί. Η παγκοσμιοποίηση και οι εξελίξεις στο οικογενειακό δίκαιο, ιδίως η γενικευμένη απόδοση κοινής γονικής μέριμνας σε περίπτωση διάστασης ή διαζυγίου, έχουν ως αποτέλεσμα το φαινόμενο αυτό να συνεχίζει να αυξάνεται τις τελευταίες δεκαετίες.

Η Σύμβαση της Χάγης της 25ης Οκτωβρίου 1980 για τις αστικές πτυχές της διεθνούς απαγωγής παιδιών (εφεξής "Σύμβαση της Χάγης" ή HC80) αποτελεί το κύριο νομικό μέσο στον τομέα αυτό, δεδομένου ότι δεσμεύει σήμερα 100 κράτη και μεταξύ άλλων και την Ελλάδα.

Μια μελέτη που διεξήχθη από τον καθηγητή Nigel Lowe (Πανεπιστήμιο του Κάρντιφ) και τη Victoria Stephens διαπίστωσε ότι στο πλαίσιο του HC80, το 2015 υποβλήθηκαν 2.270 αιτήσεις επιστροφής. Η μελέτη συνέχισε να διαπιστώνει ότι: το 73% των απαγωγών έγινε από τη μητέρα- η διαδικασία έληξε με την επιστροφή του παιδιού στο 45% των περιπτώσεων, εκ των οποίων το 17% ήταν οικειοθελείς επιστροφές και το 28% ήταν επιστροφές που διατάχθηκαν από το δικαστήριο- το 14% των αιτήσεων αποσύρθηκαν στη συνέχεια.

Η πρόσφατη αύξηση των δι-εθνικών ζευγαριών αποτελεί δυστυχώς επίσης αιτία της αύξησης του αριθμού των περιπτώσεων απαγωγής.

Μεταξύ των συνηθέστερων καταστάσεων απαγωγής είναι εκείνες στις οποίες ο γονέας που ασκεί την επιμέλεια αποφασίζει να μετακομίσει στο εξωτερικό (κυρίως για να επιστρέψει στη χώρα καταγωγής του) χωρίς τη συγκατάθεση του άλλου γονέα που έχει τα γονικά δικαιώματα- ή όταν ο γονέας που έχει τα δικαιώματα επικοινωνίας αποφασίζει να κρατήσει τα παιδιά στο εξωτερικό στο τέλος των διακοπών. Σε αυτές τις περιπτώσεις είναι σημαντικό να κατανοήσει κανείς ποια νομικά μέσα είναι διαθέσιμα για να επιβάλει τα δικαιώματά του.

Ο κύριος σκοπός της HC80 είναι να αποκαταστήσει το status quo ante, δηλαδή να εξασφαλίσει την επιστροφή του παιδιού που έχει απομακρυνθεί ή κατακρατηθεί παράνομα, και να διασφαλίσει ότι τα υφιστάμενα δικαιώματα επιμέλειας και επικοινωνίας σε ένα συμβαλλόμενο κράτος γίνονται σεβαστά σε όλα τα συμβαλλόμενα κράτη (άρθρο 1 HC80).

Η διαδικασία

H HC80 εφαρμόζεται σε περιπτώσεις παράνομης απομάκρυνσης ή κατακράτησης παιδιού έως την ηλικία των 16 ετών (άρθρο 4 HC80). Η απομάκρυνση ή η κατακράτηση θεωρείται παράνομη εάν παραβιάζει το δικαίωμα επιμέλειας ενός προσώπου σύμφωνα με το δίκαιο του κράτους συνήθους διαμονής του παιδιού αμέσως πριν από την απομάκρυνση ή την κατακράτηση και το δικαίωμα αυτό ασκούνταν αποτελεσματικά κατά τον χρόνο της απομάκρυνσης ή της κατακράτησης (άρθρο 3 HC80).

Ο γονέας του οποίου τα δικαιώματα επιμέλειας έχουν παραβιαστεί με την απομάκρυνση του παιδιού μπορεί να υποβάλει αίτηση επιστροφής είτε στην Κεντρική Αρχή της χώρας συνήθους διαμονής του παιδιού (αμέσως πριν από την απομάκρυνση) είτε στην Κεντρική Αρχή οποιουδήποτε άλλου συμβαλλόμενου κράτους, συμπεριλαμβανομένης της χώρας στην οποία βρίσκεται το παιδί μετά την απαγωγή (άρθρο 8 HC80).

Η αρμόδια Κεντρική Αρχή της Ελβετίας είναι το Ομοσπονδιακό Γραφείο Δικαιοσύνης. Η ελληνική αρμόδια αρχή είναι το Τμήμα Διεθνούς Δικαστικής Συνεργασίας σε Αστικές και Ποινικές Υποθέσεις του Υπουργείου Δικαιοσύνης.

Είναι επίσης δυνατόν να ασκηθεί δικαστική αγωγή απευθείας ενώπιον του αρμόδιου δικαστηρίου χωρίς να περάσει από την κεντρική αρχή.

Εάν πληρούνται οι προϋποθέσεις (άρθρο 3 παράγραφος 1, άρθρο 4 και άρθρο 12 HC80) της Σύμβασης και εάν δεν ισχύει καμία εξαίρεση (άρθρο 13 HC80), η αρμόδια δικαστική αρχή πρέπει να διατάξει την άμεση επιστροφή του παιδιού (άρθρο 12 παράγραφος 1 HC80). Θα πρέπει να σημειωθεί ότι ο δικαστής δεν θα αποφανθεί επί της ουσίας του δικαιώματος επιμέλειας, αλλά αποκλειστικά για την επιστροφή του παιδιού.

Τα δικηγορικά μας γραφεία είναι στη διάθεσή σας για οποιαδήποτε ερώτηση ή αίτημα για βοήθεια σε αυτό το θέμα. Χάρη στο δίκτυο των δικηγόρων μας στην Ελβετία, την Ελλάδα, αλλά και αλλού στην Ευρώπη και σε όλον τον κόσμο (ΗΠΑ, Καναδάς κλπ) , θα μπορέσουμε να σας κατευθύνουμε να αντιμετωπίσετε μία τέτοια κατάσταση.